نائبان عام و خاص امام مهدی(عج) چه کسانی هستند؟

 نائبان عام و خاص

نایب امام زمان(عج)به چه کسی گفته می‌شود؟


مراد از نایب امام(ع) کسی است که در زمان غیبت آن وجود مقدس، از طرف او سرپرستی جامعه‌ شیعه را بر عهده دارد. نایبان به دو گروه تقسیم می‌شوند:

1. نایب خاص: فردی است که به طور مشخص و معین از طرف امام معرفی می‌شود. 2. نایب عام: فردی است که به طور مشخص و معین از سوی امام معرفی نشده است؛ بلکه دارای صفات و ویژگی‌هایی است که یک نایب باید داشته باشد (این ویژگی‌ها، علاوه بر این‌که عقل بدان‌ها اشاره دارد، در روایات نیز به آن‌ها اشاره شده است).


کدام گروه از افراد جامعه مصداق نایب عام هستند و وظیفه سرپرستی بر دوش آنان گذاشته شده است؟


از دیدگاه عقل تنها فقها و مجتهدان جامع شرایط، می‌توانند رهبری و سرپرستی جامعه را عهده‌دار باشند؛ چرا که جامعه اسلامی باید بر اساس دستور‌های دین اداره شود؛ لذا زمامدار باید مسلمانی باشد که از مبانی و احکام دین، آگاه باشد، تا بتواند طبق مقررات اسلامی، جامعه را راهبری کند.این فرد، کسی جز فقیه و مجتهد توانمند در تدبیر جامعه نیست.

امام زمان(عج) می‌فرماید: و اما الحوادث الواقعة فارجعوا فیها الی رواة حدیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجة الله علیهم؛ در حوادث و رویداد‌هایی که واقع می‌شود، به راویان احادیث ما [= علما و کارشناسان دین] رجوع کنید. به درستی که آنان، حجت من بر شما هستند و من، حجت خدا بر آنانم.

روشن است مراد از «حوادث واقعه»، پیشامدها و رخداد‌هایی است که بر جامعه وارد می‌شود و باید به صورت صحیح و طبق نظر دین، از آن‌ها گذر کرد و مصلحت جامعه را در سایه دین دربارة آن‌ها مد نظر قرار داد.

در روایت عمربن حنظله نیز از وجود مقدس امام صادق(ع) در بارة وظیفه شیعه برابر مشکلات و منازعات و مرجع صالح برای رسیدگی به امور چنین نقل شده است:

- باید نگاه کنند کسانی که از شما [= شیعیان] هستند،

-به کسی که حدیث ما را روایت می‌کند

-و در حلال و حرام ما تأمل و دقت می‌کند

-و احکام ما را می‌شناسد؛ پس به حکم او باید راضی باشند. من او را بر شما حاکم قرار دادم. اگر او به حکم ما حکم داد و از او پذیرفته نشد، همانا به حکم خدا استخفاف ورزیده شده است و ما را رد کرده است و کسی که ما را رد کند، خدا را رد کرده و این، در حد شرک به خدا است.

مراد از شخص آگاه به حلال و حرام، همان فقیه است که با تامل در روایات، با احکام اسلامی و دستور‌های دین آشنا می‌شود.

وجود مقدس حضرت علی(ع) نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) سه بار فرمود: «اللهم ارحم خلفایی؛ خدایا! به جانشینانم رحم کن». هنگامی که دربارة جانشینان پرسیدند، فرمود: «الذین یأتون بعدی یَروُون حدیثی و سنتی؛ کسانی که بعد از من می‌آیند و حدیث و سنت مرا نقل می‌کنند».

نکته مهم و قابل دقت در روایت، این است که حضرت، به مهم‌ترین ویژگی جانشین اشاره دارد که راوی «حدیث و سنت» و «آشنا به دستور‌های دین» بودن است؛ بنابراین، طبق روایات، در دوران غیبت کبرا، فقیه و اسلام شناس، نایب امام خواهد بود.

منبع:آفتاب مهر، مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم

/ 1 نظر / 10 بازدید